نگهداری روزمره ساعت؛ آب، مغناطیس، ضربه و زمان سرویس
بیشتر آسیب‌هایی که به ساعت‌ها می‌رسد از تعمیرگاه شروع نمی‌شود، از عادت‌های روزمره شروع می‌شود: دوش آب داغ، گوشی کنار ساعت، یا باتری تمام‌شده‌ای که ماه‌ها در بدنه می‌ماند.
ساعت مچی خوب می‌تواند چند دهه کار کند، اما فقط اگر با آن درست رفتار شود. خوشبختانه بیشتر قاعده‌های نگهداری ساده‌اند و به ابزار خاصی نیاز ندارند. کافی است بدانید چه چیزهایی ساعت را آزار می‌دهد: آب در جای نادرست، میدان مغناطیسی، ضربه، و فراموش کردن سرویس.
عدد مقاومت در برابر آب را درست بخوانید
عددی که با واحد متر یا اتمسفر روی صفحه یا روی درِ پشت ساعت نوشته شده، عمق مجاز شنا نیست. این عدد نتیجه آزمون فشار در شرایط آزمایشگاهی است و با حرکت دست در آب، پریدن در استخر یا تغییر دما فرق دارد. برداشت رایج از این عددها چنین است، هرچند دفترچه سازنده همیشه ملاک نهایی است:
| نشانه روی ساعت | استفاده معمول |
|---|---|
| ۳۰ متر یا ۳ اتمسفر | قطره‌های آب، باران، شستن دست؛ نه شنا |
| ۵۰ متر یا ۵ اتمسفر | تماس کوتاه با آب و شنای سبک |
| ۱۰۰ متر یا ۱۰ اتمسفر | شنا و ورزش‌های سطح آب |
| ۲۰۰ متر و بیشتر | ورزش‌های آبی؛ برای غواصی، ساعتی که برای این کار ساخته و علامت‌گذاری شده |
چند عادت ساده هم آب‌بندی را حفظ می‌کند. اگر تاج ساعت پیچی است، همیشه پیش از تماس با آب آن را کامل ببندید. دکمه‌های کرنوگراف یا تاج را زیر آب فشار ندهید. ساعت را به حمام داغ و سونا نبرید؛ گرما و بخار به واشرهای لاستیکی آسیب می‌زند. بعد از شنا در آب دریا یا استخر کلردار، ساعت را با آب شیرین بشویید.
واشرهای آب‌بندی با گذشت زمان سفت و ترک‌خورده می‌شوند. ساعتی که چند سال پیش ضدآب بوده، شاید امروز نباشد. هر بار که باتری را عوض می‌کنید یا ساعت را سرویس می‌کنید، از تعمیرکار بخواهید آب‌بندی را هم آزمایش کند. اگر زیر شیشه بخار یا قطره آب دیدید، معطل نکنید و ساعت را هرچه زودتر به تعمیرکار برسانید؛ رطوبت در مدت کوتاهی به موتور آسیب می‌زند.
مغناطیس، دشمن کم‌صدا
فنر مویی، قطعه‌ای بسیار نازک در قلب ساعت مکانیکی، اگر در میدان مغناطیسی قوی قرار بگیرد ممکن است مغناطیسی شود. در این حالت حلقه‌های فنر به هم می‌چسبند و ساعت ناگهان چند دقیقه در روز جلو می‌افتد. منبع این میدان‌ها اغلب در زندگی روزمره است: بلندگو، درِ مغناطیسی کیف و قاب گوشی، لپ‌تاپ و تبلت.
ساعت را شب‌ها روی گوشی یا کنار بلندگو نگذارید. اگر ساعت مکانیکی‌تان بی‌دلیل خیلی جلو افتاده است، پیش از هر چیز احتمال مغناطیسی شدن را بررسی کنید. مغناطیس‌زدایی در تعمیرگاه کاری سریع است و معمولاً مشکل را برطرف می‌کند. بعضی موتورهای جدید با قطعه‌های غیرمغناطیسی ساخته شده‌اند و حساسیت کمتری دارند.
ضربه و سقوط
بیشتر ساعت‌های مکانیکی امروزی سازوکار ضدضربه دارند که از محور چرخ بالانس محافظت می‌کند، اما این سازوکار برای ضربه‌های معمولی طراحی شده است، نه سقوط روی کف سنگی. ساعت مکانیکی را هنگام ورزش‌هایی که ضربه‌های تند و مکرر به مچ وارد می‌کنند، یا هنگام کار با ابزارهای لرزشی، باز کنید. برای این موقعیت‌ها یک ساعت کوارتز یا هوشمند مقاوم انتخاب بهتری است.
تمیز کردن بدنه و بند
بیشتر وقت‌ها یک دستمال نرم و خشک کافی است. بند فلزی را می‌توان گاهی با برسی نرم و آب ولرم تمیز کرد، به شرطی که ساعت ضدآب باشد و تاج کاملاً بسته باشد؛ سپس آن را کاملاً خشک کنید. بند چرمی را از آب، عرق زیاد و عطر دور نگه دارید و اجازه دهید بعد از روزهای گرم هوا بخورد. بند لاستیکی را می‌شود با آب شست. از مواد شوینده قوی و الکل روی بدنه و شیشه استفاده نکنید.
باتری و سرویس دوره‌ای
باتری تمام‌شده را مدت طولانی در ساعت کوارتز نگه ندارید. باتری کهنه ممکن است نشت کند و مدار و قطعه‌های موتور را خراب کند؛ تعمیری که از تعویض یک باتری بسیار گران‌تر است. اگر ساعت کوارتزی را مدت طولانی نمی‌بندید، بهتر است باتری‌اش را پس از تمام شدن فوراً عوض کنید یا خارج کنید.
برای ساعت مکانیکی، بازه سرویس را سازنده تعیین می‌کند و این بازه از برندی به برند دیگر فرق دارد. جدا از تقویم، این نشانه‌ها می‌گویند زمان سرویس رسیده است:
- خطای ساعت به‌طور محسوس بیشتر از همیشه شده است.
- ذخیره نیرو کوتاه‌تر شده و ساعت زودتر از قبل می‌ایستد.
- کوک کردن تاج حس زبری یا صدای غیرعادی دارد.
- ساعت گاهی بی‌دلیل متوقف می‌شود.
وقتی ساعت را نمی‌بندید
ساعت را در جای خشک و دور از نور مستقیم آفتاب نگه دارید و اگر چند ساعت دارید، آن‌ها را جدا از هم بگذارید تا بدنه و شیشه‌ها به هم ساییده نشوند. ساعت کوک دستی را حتی اگر نمی‌بندید، هر از گاهی کوک کنید تا روغن‌های موتور در جای خود پخش بمانند. نگهداری ساعت بیشتر از این‌که به مهارت نیاز داشته باشد، به حواس‌جمعی نیاز دارد؛ و همین حواس‌جمعی است که ساعت را برای نسل بعد نگه می‌دارد.
