ساعت مکانیکی چیست؟

مجله ساعت
ساعت مکانیکی ساعتی است که بدون باتری کار میکند و انرژی لازم را در یک فنر فلزی به نام فنر اصلی (Mainspring) ذخیره میکند. این انرژی با مجموعهای از چرخدندهها، اهرمها و یک نوسانساز مکانیکی بسیار دقیق کنترل میشود تا عقربهها با سرعت درست حرکت کنند. نکتهای که خیلیها اشتباه میگیرند این است که ساعت اتوماتیک خودش نوعی ساعت مکانیکی است؛ فقط روش کوککردنش با ساعت مکانیکی دستی فرق دارد

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
ساعت مکانیکی دقیقاً چگونه کار میکند؟
میتوان کل سازوکار را به این زنجیره ساده کرد:
کوک کردن → فنر اصلی → چرخدندهها → چرخ فرار و لنگر → بالانس و فنر مویی → عقربهها
وقتی تاج یا همان Crown را میچرخانی، فنر اصلی داخل محفظهای به نام Barrel جمع میشود و انرژی ذخیره میکند. در ساعت اتوماتیک، حرکت مچ دست یک وزنه نیمدایرهای به نام Rotor را نیز میچرخاند و روتور از طریق چرخدندههای مخصوص، فنر را کوک میکند.
اگر فنر اصلی آزاد بود، تمام انرژیاش ظرف چند لحظه تخلیه میشد. بنابراین انرژی ابتدا وارد Gear Train یا قطار چرخدندهها میشود و بعد به Escapement یا سیستم فرار میرسد. سیستم فرار انرژی را به بستههای بسیار کوچک و منظم تقسیم میکند.
قلب واقعی ساعت، Balance Wheel یا چرخ بالانس و Hairspring یا فنر مویی است. بالانس مرتباً به چپ و راست نوسان میکند و سیستم فرار اجازه میدهد در هر نوسان مقدار مشخصی انرژی آزاد شود. همان «تیکتیک» معروف ساعت مکانیکی حاصل همین تعامل است.

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
پس عقربه ثانیهشمار چرا نرم حرکت میکند؟ حرکتش در حقیقت کاملاً پیوسته نیست. مثلاً در یک موتور 28,800 vph، سیستم هشت ضرب در ثانیه دارد و عقربه ثانیهشمار معمولاً در هر ثانیه چند گام بسیار ریز برمیدارد؛ به همین علت از دور تقریباً روان به نظر میرسد. فرکانسهای رایج شامل 18,000، 21,600، 28,800 و گاهی 36,000 ضرب در ساعت هستند. 28,800 vph معادل 4 هرتز است، یعنی چرخ بالانس چهار نوسان کامل در ثانیه انجام میدهد. فرکانس بیشتر لزوماً به معنی «ساعت بهتر» نیست. فرکانس بالا میتواند اندازهگیری زمان را در بازههای کوچکتر ممکن کند، اما مصرف انرژی، اصطکاک و طراحی موتور نیز مطرح است.
ساعت مکانیکی دستی و اتوماتیک چه فرقی دارند؟ ویژگی مکانیکی دستی مکانیکی اتوماتیک کوارتز منبع انرژی کوک با تاج حرکت مچ + معمولاً کوک دستی باتری/سلول باتری ندارد ندارد معمولاً دارد روتور ندارد دارد ندارد نیاز به کوک بله در صورت استفاده مرتب کمتر خیر دقت معمول کمتر از کوارتز کمتر از کوارتز بسیار بیشتر ضخامت بالقوه معمولاً کمتر بهدلیل روتور میتواند بیشتر باشد معمولاً کم حس مکانیکی بسیار زیاد بسیار زیاد کمتر سرویس دورهای لازم لازم معمولاً سادهتر توقف پس از مدتی استفادهنشدن بله بله معمولاً خیر
بنابراین عبارتهایی مثل «Mechanical vs Automatic» از نظر فنی کمی گمراهکنندهاند؛ تقسیم درستتر این است:
Mechanical → Manual-wind / Automatic

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
مهمترین قطعات داخل یک ساعت مکانیکی
Mainspring یا فنر اصلی باتری مکانیکی ساعت است. وقتی کوک میشود انرژی پتانسیل ذخیره میکند.
Barrel یا بشکه فنر محفظهای است که فنر اصلی درون آن قرار دارد.
Gear Train انرژی را منتقل میکند و نسبتهای چرخدندهای لازم برای ثانیه، دقیقه و ساعت را ایجاد میکند.
Escape Wheel یا چرخ فرار آخرین بخش مهم قطار چرخدندههاست و انرژی آن توسط لنگر کنترل میشود.
Pallet Fork یا لنگر بهصورت متناوب چرخ فرار را آزاد و متوقف میکند.
Balance Wheel نوسانساز اصلی ساعت است؛ چیزی شبیه پاندول در یک ساعت دیواری، ولی بسیار کوچکتر.
Hairspring یا Balance Spring فنر بسیار ظریفی است که سرعت نوسان بالانس را تعیین میکند.
Jewels یا سنگهای یاقوت معمولاً یاقوت مصنوعی هستند و بهعنوان یاتاقان در نقاط حساس استفاده میشوند تا اصطکاک و سایش کاهش پیدا کند.
Mainplate و Bridges اسکلت موتورند و چرخدندهها و محورهای مختلف را در موقعیت درست نگه میدارند.
در ساعت اتوماتیک Rotor و سیستم کوک اتوماتیک هم اضافه میشوند.

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
Jewels یعنی چه؟ آیا هرچه بیشتر بهتر است؟ نه. مثلاً روی موتور ممکن است نوشته شده باشد 21 Jewels، 24 Jewels یا 26 Jewels. اینها جواهر تزئینی نیستند؛ یاقوتهای مصنوعی بسیار کوچکی هستند که در محل محورهای متحرک قرار گرفتهاند. افزایش تعداد Jewels تا جایی که نقاط اصطکاکی موتور را پوشش دهد مفید است، اما بعد از آن: «30 Jewels بهتر از 25 Jewels است» الزاماً درست نیست. موتورهای پیچیدهتر ممکن است به دلیل داشتن قطعات بیشتر واقعاً Jewels بیشتری نیاز داشته باشند.
Power Reserve یا ذخیره انرژی چیست؟ اگر ساعت کاملاً کوک شود، مدت زمانی که بدون کوک مجدد کار میکند Power Reserve نام دارد. بسیاری از موتورهای مکانیکی متداول حدود 40 تا 80 ساعت ذخیره انرژی دارند، هرچند مدلهایی با ذخیره بسیار بیشتر هم وجود دارند. مثلاً اگر ساعت 72 ساعت Power Reserve داشته باشد، میتوانی جمعه شب آن را دربیاوری و احتمالاً دوشنبه صبح هنوز کار کند. در ساعت اتوماتیک، تا زمانی که بهاندازه کافی روی مچ حرکت کند، روتور مرتباً بخشی از انرژی مصرفشده را جایگزین میکند.
آیا ساعت اتوماتیک هیچوقت متوقف نمیشود؟ چرا. «Automatic» به معنی «همیشه روشن» نیست. اگر ساعت را از دستت دربیاوری و انرژی فنر تمام شود، متوقف میشود. وقتی دوباره آن را میپوشی یا کوک میکنی شروع به کار خواهد کرد. همچنین سرعت کوکشدن به موتور، میزان حرکت دست و طراحی سیستم کوک بستگی دارد.
آیا ساعت اتوماتیک را میتوان دستی کوک کرد؟ بیشتر موتورهای اتوماتیک مدرن Hand-winding دارند و میتوانی تاج را بچرخانی. در اکثر آنها مکانیزمی وجود دارد که اجازه نمیدهد فنر اصلی مانند ساعت دستی بیش از حد سفت شود؛ فنر پس از رسیدن به حد معینی در داخل Barrel لغزش کنترلشدهای دارد. بااینحال تمام موتورهای اتوماتیک تاریخ ساعتسازی قابلیت کوک دستی ندارند، بنابراین مشخصات موتور مهم است.
دقت ساعت مکانیکی چقدر است؟ اینجا یکی از مهمترین تفاوتهای مکانیکی با کوارتز مشخص میشود. حتی یک ساعت مکانیکی بسیار خوب معمولاً مقداری چند ثانیه اختلاف در شبانهروز پیدا میکند. موتورهای معمولیتر ممکن است اختلاف بیشتری داشته باشند. این اختلاف تحت تأثیر عوامل متعددی است: میزان کوک فنر، وضعیت قرارگیری ساعت، دما، ضربه، میدان مغناطیسی، وضعیت روغنکاری، فرسودگی قطعات و تنظیم موتور. بنابراین در دنیای ساعت مکانیکی، مثلاً «+5 sec/day» یعنی ساعت بهطور متوسط روزانه پنج ثانیه جلو میافتد. کوارتز معمولاً از نظر زمانسنجی مطلق بسیار دقیقتر است. اگر تنها معیار تو این باشد که «کمترین خطا را با کمترین دردسر میخواهم»، خرید ساعت مکانیکی از نظر فنی بهترین راه نیست. جذابیت مکانیکی بیشتر در مهندسی، ساخت، هنر، سنت، تعمیرپذیری و تجربه استفاده است.
Timegrapher چیست؟
ساعتساز برای بررسی موتور از دستگاهی به نام Timegrapher استفاده میکند. سه عدد مهم آن معمولاً عبارتاند از:

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
Rate: ساعت چند ثانیه در روز جلو یا عقب میرود. Amplitude: میزان زاویه نوسان بالانس. Beat Error: میزان عدم تقارن بین دو نیمنوسان بالانس. عدد مناسب Amplitude و Beat Error به نوع موتور، میزان کوک و مشخصات فنی آن وابسته است؛ بنابراین نباید یک عدد واحد را برای همه ساعتها معیار قرار داد.
Regulation و Service یکی نیستند این تفاوت خیلی مهم است. Regulation یعنی ساعتساز نرخ حرکت موتور را تنظیم کند تا کمتر جلو یا عقب برود. اما Service یا سرویس کامل یعنی موتور باز شود، قطعات تمیز و بررسی شوند، قطعات لازم تعویض شوند، نقاط مشخص مجدداً روغنکاری شوند، موتور مونتاژ و تنظیم شود و در صورت لزوم آببندی نیز بررسی شود. اگر یک موتور به علت خشکشدن روغن یا خرابی قطعه بد کار کند، صرفاً Regulation مشکل اصلی را حل نمیکند.
چرا ساعت مکانیکی به سرویس نیاز دارد؟ داخل موتور دهها یا صدها قطعه متحرک وجود دارد و مقدار بسیار کمی روانکننده در نقاط مشخص استفاده میشود. با گذشت زمان روغنها پیر میشوند، ممکن است آلودگی وارد شود و قطعات فرسوده شوند. فاصله سرویس یک عدد ثابت برای تمام ساعتها نیست. شرکت سازنده، موتور، میزان استفاده و شرایط محیطی تعیینکنندهاند؛ در ساعتهای امروزی فاصلههای چندساله و در برخی مدلها بسیار طولانیتر معمول است. اگر ساعت ناگهان دقتش بهشدت تغییر کند، Power Reserve کم شود، کوک غیرعادی شود، روتور صدای غیرمعمول بدهد یا ساعت بیدلیل متوقف شود، بررسی توسط ساعتساز منطقی است.
مغناطیس یکی از دشمنان مهم ساعت مکانیکی است
میدان مغناطیسی میتواند روی قطعات تنظیمکننده ساعت، خصوصاً فنر بالانس، اثر بگذارد.
در ساعتهای سنتی، مغناطیسیشدن فنر ممکن است باعث شود حلقههای آن به یکدیگر نزدیک شوند و ساعت ناگهان خیلی سریعتر کار کند.
منابع میدان مغناطیسی قوی میتوانند شامل بعضی بلندگوها، آهنرباها، قفلهای مغناطیسی و تجهیزات صنعتی باشند.
بسیاری از موتورهای جدید از مواد ضدمغناطیس یا قطعات سیلیکونی استفاده میکنند و مقاومت بسیار بیشتری دارند.
اگر ساعت مغناطیسی شود، ساعتساز معمولاً میتواند با دستگاه Demagnetizer آن را در مدت کوتاهی غیرمغناطیسی کند.

تصویر بازسازیشده با هوش مصنوعی؛ جزئیات ممکن است با محصول واقعی تفاوت داشته باشد.
ضربه چه اثری دارد؟ چرخ بالانس و محورهای آن بسیار کوچکاند. به همین علت موتورهای مدرن سیستمهای محافظ ضربه دارند؛ نامهایی مانند Incabloc، KIF و Diashock نمونههایی از این مفهوماند. این سیستمها ساعت را مقاومتر میکنند، اما آن را تخریبناپذیر نمیکنند. گلف، ضربه شدید، سقوط روی سطح سخت، کار با چکش یا ورزشهای پربرخورد هنوز میتوانند برای ساعت مکانیکی نامناسب باشند.
Water Resistance چه ربطی به مکانیکیبودن دارد؟ تقریباً هیچ ارتباط مستقیمی ندارد. میتوان یک ساعت مکانیکی داشت که تقریباً برای آب مناسب نیست و یک ساعت مکانیکی حرفهای غواصی داشت. مقاومت در برابر آب به طراحی قاب، شیشه، تاج، Caseback، واشرها و آببندی بستگی دارد. همچنین Water Resistance ویژگی دائمی نیست؛ واشرها پیر میشوند و بعد از بازشدن ساعت یا تعمیر باید آببندی بررسی شود. وجود Screw-down Crown نشانه مفیدی است، ولی بهتنهایی تضمین نمیکند که ساعت برای غواصی مناسب باشد. برای شنا یا غواصی، دستور رسمی سازنده را ملاک قرار بده، نه صرفاً عدد نوشتهشده روی صفحه.
موتور مکانیکی چه «امکاناتی» میتواند داشته باشد؟ هر چیزی فراتر از نمایش ساده ساعت، دقیقه و ثانیه را معمولاً Complication مینامند. تاریخ، روز هفته، GMT یا زمان منطقه دوم، Chronograph، نمایش Power Reserve، Moonphase، Annual Calendar، Perpetual Calendar و Minute Repeater نمونههایی از Complication هستند. Chronograph با Chronometer فرق دارد این اشتباه بسیار رایج است. Chronograph یعنی ساعت قابلیت کرنومتر/زمانسنج مستقل دارد و معمولاً دکمه Start/Stop دارد. Chronometer به ساعت یا موتوری اشاره میکند که الزامات مشخصی در زمینه دقت را برآورده کرده یا گواهی مربوطه را گرفته است. یک ساعت میتواند Chronograph باشد ولی Chronometer نباشد؛ یا برعکس.
Tourbillon چیست؟ توربیون سازوکاری است که Escapement و Balance را در یک قفس چرخان قرار میدهد. ایده اصلی آن کاهش بخشی از خطاهای موقعیتی ناشی از گرانش بود، مخصوصاً در ساعتهای جیبی که مدت زیادی در یک جهت ثابت قرار میگرفتند. امروز Tourbillon تا حد زیادی نمایش مهارت ساعتسازی و پیچیدگی مکانیکی است. وجود Tourbillon به این معنی نیست که ساعت الزاماً از یک ساعت مکانیکی معمولی دقیقتر است.
Open Heart و Skeleton چیست؟ در Open Heart بخشی از صفحه باز است و معمولاً میتوان حرکت بالانس را دید. در Skeleton بخش بزرگی از موتور و صفحه حذف یا بازطراحی شده تا مکانیزم داخل دیده شود. اینها لزوماً Complication نیستند؛ بیشتر سبک طراحی و نمایش مکانیزم هستند.
Hacking Seconds یعنی چه؟ در ساعتی که Hacking دارد، وقتی تاج را برای تنظیم ساعت بیرون میکشی، عقربه ثانیه متوقف میشود. این قابلیت اجازه میدهد ساعت را دقیقتر با یک مرجع زمانی تنظیم کنی. بعضی موتورهای قدیمی یا ساده Hacking ندارند.
Quickset Date چیست؟ یعنی برای تغییر تاریخ لازم نیست عقربهها را 24 ساعت جلو ببری؛ تاج یک وضعیت مخصوص برای تنظیم مستقیم تاریخ دارد. یک نکته مهم: در بسیاری از موتورهای مکانیکی نباید Quickset تاریخ را هنگامی استفاده کرد که مکانیزم تعویض تاریخ درگیر شده است؛ معمولاً حوالی نیمهشب. چون محدوده خطر دقیق در موتورهای مختلف فرق میکند، روش محتاطانه این است که ابتدا عقربهها را حوالی ساعت 6 قرار بده، سپس تاریخ را تنظیم کن و بعد ساعت را روی زمان واقعی بگذار؛ مگر اینکه دفترچه سازنده روش دیگری گفته باشد.
کیفیت موتور را با چه چیزی میسنجند؟ قیمت بالا یا تعداد زیاد Jewels بهتنهایی چیزی را ثابت نمیکند. در ارزیابی یک موتور باید به معماری موتور، کیفیت ساخت قطعات، تنظیم کارخانه، مقاومت در برابر ضربه و مغناطیس، Power Reserve، قابلیت سرویس، دسترسی به قطعات، کیفیت سیستم کوک، نوع Escapement و در ساعتهای لوکس به Finishing توجه کرد. Finishing میتواند شامل پرداخت لبهها، Geneva Stripes، Perlage، پیچهای پرداختشده، Beveling و تزئینات دیگر باشد. گاهی این پرداختها تأثیر مستقیمی بر دقت ندارند؛ بخش مهمی از ارزش آنها مربوط به هنر ساعتسازی است.
In-house Movement یعنی چه؟ اگر برندی بخش بزرگی از طراحی یا تولید موتور را خودش انجام دهد، معمولاً اصطلاح In-house یا Manufacture Movement استفاده میشود. در مقابل، بسیاری از برندهای بسیار معتبر از موتور تولیدکنندگان تخصصی استفاده میکنند یا یک موتور پایه را تغییر میدهند. In-house بودن بهصورت خودکار مساوی «بهتر بودن» نیست. یک موتور شناختهشده و فراگیر ممکن است مزیت بزرگی داشته باشد: تعمیرکار بیشتر، قطعه فراوانتر و هزینه سرویس پایینتر.
موتور ژاپنی، سوئیسی، آلمانی یا چینی؟ کشور سازنده به تنهایی تعیینکننده کیفیت نیست. ژاپن، سوئیس و آلمان موتورهای بسیار باکیفیت تولید میکنند و چین هم از موتورهای بسیار ارزان تا موتورهای پیچیده و قابلتوجه تولید میکند. برای خرید منطقی بهتر است مدل دقیق Caliber را بررسی کنی، نه اینکه صرفاً روی عبارت Swiss Made یا Japanese Movement تصمیم بگیری.
Caliber چیست؟ Caliber یا کالیبر نام یا کد مدل موتور است. مثلاً دو ساعت از یک برند میتوانند ظاهر بسیار مشابه داشته باشند اما کالیبر متفاوتی داشته باشند. دانستن Caliber بسیار مهم است، چون میتوان بر اساس آن فهمید: Power Reserve چقدر است، فرکانس چیست، Hacking دارد یا نه، Hand-winding دارد یا نه، سرویس آن چقدر دشوار است و قطعاتش چقدر در دسترساند.
آیا حرکت نرم ثانیهشمار ثابت میکند ساعت مکانیکی است؟ خیر. این یکی از رایجترین باورهای غلط است. ساعت مکانیکی خودش حرکت کاملاً پیوسته ندارد و عقربه چند بار در ثانیه حرکت میکند. از طرف دیگر بعضی ساعتهای کوارتز نیز میتوانند عقربهای با چندین حرکت در ثانیه یا حتی ظاهری بسیار نرم داشته باشند. بنابراین «ثانیهشمار نرم = حتماً مکانیکی» قانون قابل اتکایی نیست.
مزیت اصلی ساعت مکانیکی چیست؟ از نظر دقت، قیمت و بینیازی از سرویس، ساعت مکانیکی معمولاً کوارتز را شکست نمیدهد. جذابیتش چیز دیگری است: یک ماشین کوچک متشکل از قطعات مکانیکی که بدون باتری میتواند سالها و حتی نسلها با سرویس و تعمیر صحیح کار کند. در ساعت خوب، تمام مراحل تولید انرژی، تنظیم زمان و نمایش آن توسط فنر و چرخدنده و هندسه مکانیکی انجام میشود. همین موضوع علت علاقه بسیاری از کلکسیونرها به آن است.
معایب ساعت مکانیکی چیست؟ دقت کمتر نسبت به کوارتز، نیاز به سرویس، حساسیت بیشتر به ضربه و مغناطیس، توقف بعد از تمامشدن Power Reserve و معمولاً قیمت بالاتر از معایب آن هستند. اگر ساعت را هفتهها استفاده نکنی، احتمالاً دفعه بعد باید ساعت و تاریخ را دوباره تنظیم کنی. برای بعضی افراد این بخشی از لذت استفاده است و برای بعضی دیگر صرفاً دردسر.
آیا Watch Winder لازم است؟ Watch Winder دستگاهی است که ساعت اتوماتیک را آرام میچرخاند تا کوک بماند. برای یک ساعت اتوماتیک ساده معمولاً ضروری نیست. میتوانی اجازه بدهی متوقف شود و هنگام استفاده دوباره تنظیمش کنی. Winder بیشتر برای افرادی مفید است که ساعتهایی با تقویمهای پیچیده دارند و تنظیم دوباره آنها دشوار است. ضمن اینکه نگهداشتن دائم ساعت روی Winder به معنی کارکرد دائم موتور نیز هست؛ بنابراین «روشن ماندن دائمی همیشه بهتر است» قانون درستی نیست.
هنگام خرید ساعت مکانیکی به چه چیزهایی توجه کنم؟ مهمترین چکلیست عملی این است: مدل دقیق Caliber را پیدا کن و درباره قابلیت سرویس و قطعاتش تحقیق کن. Power Reserve، دقت اعلامی، Hand-winding، Hacking و Quickset Date را بررسی کن. اندازه قاب را فقط با قطر نسنج؛ Lug-to-lug و ضخامت روی راحتی خیلی اثر دارند. مقاومت در برابر آب را متناسب با استفادهات انتخاب کن. جنس شیشه، کیفیت تاج، بند یا Bracelet، قفل و Lume را بررسی کن؛ موتور خوب داخل بدنه ضعیف لزوماً ساعت خوبی نمیسازد. هزینه و دسترسی سرویس را قبل از خرید، مخصوصاً برای موتورهای لوکس یا پیچیده، در نظر بگیر. در ساعت دستدوم، سابقه سرویس، سلامت تاج و رزوه، عملکرد تاریخ، Power Reserve، صدای روتور، دقت و وضعیت آببندی مهماند. زیاد درگیر تعداد Jewels، عبارت «Automatic» یا کشور سازنده نشو؛ کیفیت کالیبر و کل ساعت مهمتر است. اگر دقت و راحتی اولویت مطلق توست، کوارتز منطقیتر است؛ اگر مکانیک، هنر مهندسی و تجربه استفاده برایت اهمیت دارد، مکانیکی جذابتر است. هنگام مقایسه قیمت دو ساعت، علاوه بر موتور به قاب، صفحه، عقربهها، پرداخت، Bracelet، خدمات پس از فروش و هزینه سرویس هم توجه کن. خلاصهای که اگر فقط یک چیز از این توضیح یادت بماند ساعت مکانیکی یک ماشین ذخیره و کنترل انرژی است. فنر اصلی انرژی را ذخیره میکند، چرخدندهها آن را منتقل میکنند، Escapement آن را مرحلهبهمرحله آزاد میکند، Balance Wheel سرعت را تعیین میکند و چرخدندهها این ضربان منظم را به حرکت ساعت، دقیقه و ثانیه تبدیل میکنند. ساعت اتوماتیک هم دقیقاً همین سیستم را دارد، فقط یک Rotor به آن اضافه شده تا حرکت دست فنر را کوک کند. اگر بخواهم مرحله بعد را هم کامل کنم، مفیدترین ادامه این است که ساختار یک موتور مکانیکی را قطعهبهقطعه از روی تصویر باز کنم و بعد توضیح بدهم برای خرید در ردههای مختلف قیمت، مثلاً زیر ۵۰۰ دلار، ۵۰۰ تا ۱۵۰۰، ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ و لوکس دقیقاً چه نوع موتور و مشخصاتی ارزش خرید بیشتری دارند.




دیدگاهها
در حال بارگذاری دیدگاهها…